Ennegram Kişilik Tipolojisi Nedir?

Kişilik nedir, doğuştan mı gelir, sonradan mı oluşur? Bu sorular, bilim insanlarının yüzyıllardır merak ettikleri, çeşitli tartışma ve araştırmalara vesile olan sorulardır. İnsanın, hadiseler karşısındaki tepkilerinden, yaşam şekline; ilgi duyduğu meselelerden, çekincelerine kadar her eyleminin ve düşüncesinin temelinde kişilik yatmaktadır. Olaylara yaklaşımımız kişiliğimiz dolayısıyla şekillenir. Zaman zaman kendi davranışlarımızın yahut muhatabımızın davranışlarını anlamlandıramadığımız da olur. Bunun sebebi nedir ve bu durum nasıl çözümlenebilir? Bu soruların cevabını Ennegram kişilik sistemi ile bulabilir miyiz?

Kendini iyi tanımayan kimse hayatında anlam ve gaye eksikliği yaşar, kendini yeterince tanımadığı için sürekli deneme yanılma yoluyla hayatını idame ettirmek zorunda kalır ve yıpranır. Yanlış meslek seçimi, yanlış eş seçimi, yanlış eğitim dalı seçimi gibi hatalar kişi için fazlasıyla yıpratıcıdır.

Ancak yalnızca kendimizi tanımak yetmez, daha iyi iletişim kurabilmek ve anlayışlı bir toplum olabilmek için muhatap olduğumuz kişileri (kişilikleri) de tanımamız gerekir. İşte enneagram bu durumlarda devreye girer.

Her insanın kendine has doğuştan gelen bir mizacı var. Enneagram’a göre bu mizaçlar 9 temel kişilik çatısında gruplara ayrılır. Özetle, temel olarak 9 mizaç olduğu kabul edilmektedir her insanda bu mizaçlardan bir parça da olsa bulunmaktadır ama baskın olan bir mizaç vardır. Bu mizaçlar kendi içlerinde stres anında ve rahat anında olmak üzere değişkenlik gösterir yahut, ‘’kanat’’ denilen 2. bir mizaçları olabilir.

Enneagram’ın Tarihçesi – Kadim Sufi Bilgeliği

Enneagram binlerce yıllık kadim bir sufi öğretisidir. Ortaya çıkış tarihi bilinmemekle birlikte bu öğretiyi bulan ve geliştirenler Anadolu Sufileri’dir. Bu öğretinin tüm dünyaya yayılması ise Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde yaşamış, gayrimüslim olan Karslı bir Gürci Osmanlı vatandaşı George Gurdijeff sayesinde gerçekleşmiştir. Anadolu’daki tekkeleri birer birer gezip orada öğrendiği bilgileri not almış ve bu bilgiler ışığında ‘’The Meetings with The Remerkable Men’’ (Olağanüstü İnsanlarla Karşılaşmalar) isimli kitabı kaleme almıştır. Bu kitap sayesinde Batı’da tanınmış ve orada bir Enneagram enstitüsü kurmuştur. Zamanla bu sistem ABD’de de tanınmaya başlamış ve üzerine geliştirilmiştir. Bugün başta Hollywood olmak üzere birçok sinema ve televizyon sektöründe karakterler enneagram kişilik tipolojisine göre oluşturulmaktadır.

En bilinen örnekler: Tüm dünyayı kasıp kavuran Lost dizisinde, yediden yetmişe herkesi fantastik kurguyla tanıştıran Yüzüklerin Efendisi’nde ve bir nesli kendi fantastik evreninde büyüten Harry Potter’da bu sistem kullanılmıştır. Türkiye’de ise: Diriliş Ertuğrul, Kurtlar Vadisi gibi popüler ve başarılı yapımlarda bu sistem kullanılmıştır.

Enneagram Nedir ve Nasıl Çalışır?

Enneagram’da 3 çeşit ana hat, 9 çeşit de tipoloji vardır. Bunlar: Fiziksel-Duygusal-Zihinsel olarak ayrılır ve her ana hat da kendi içinde 3’e ayrılmaktadır.

Fizikseller: Hareket merkezli kişiliklerdir.

-Önce harekete geçer, sonra düşünür.

-Çoğunlukla fark etmeden kaba tavırlar sergilerler.

-İçgüdüleriyle hareket ederler, onları ifade eden bir replik kullanmak gerekirse bu ‘’Sonunu düşünen kahraman olamaz’’ olur.

-Fizikseller arasından çok fazla lider çıkar.

-Duygularını göstermeyi zayıflık olarak kabul ederler.

Fiziksel Kişilik Tipleri (8-9-1)

Tip 8: Lider/Meydan Okuyan olarak bilinen bu tip Türkiye’de en çok görülen ve ideal kabul edilen bir tiptir. Yönetilmek ve kontrol edilmekten hoşlanmazlar. Türklerin egemenliklerine düşkün olmalarının sebeplerin biri de genel kabul edilen toplumsal mizaçlarıdır. Güçlü, pratik ve enerjileri yüksektir. Güvendikleri kişileri kolayca kendi hayatına entegre ederler. Toplum içerisinde genelde sağlıksız ve ortalama 8’ler görüldüğü ve baskın olduğu için kaba, buyurucu, otorite kurmaya çalışan, düşünmeden hareket eden ve agresif tipler olarak bilinirler. Ancak sağlıklı 8’ler koruyucu ve cesur yönleri dolayısıyla çevresini saygısını kazanır ve kendilerini kontrol edebilirler, özgüvenleri çok yüksek, vizyonları geniş ve güçlü tavırlar sergilerler, her daim harekete geçmeye hazırdırlar.

Tip 8 ünlüler: Mustafa Kemal Atatürk, Enver Paşa, Stalin, Mussolini, Kaddafi, Saddam Hüseyin, Alparslan Türkeş, Fatih Terim, Recep Tayyip Erdoğan, Fidel Castro, Hz. Ömer, Kadir İnanır, Yavuz Sultan Selim, Dördüncü Murat, Timur, Yıldırım Beyazıt, Çerkez Ethem, Yaşar Nuri Öztürk, Müzeyyen Senar.

Mustafa Kemal Atatürk, sağlıklı tip 8’e örnektir

Tip 9: Bazı kaynaklara göre ‘’Barışçıl’’ olarak adlandırılan bu tipoloji iç huzurdan beslenir ve kaostan hoşlanmaz. Sabırlı, sessiz ve sakin olmalarıyla bilinirler. Uyumlu olmak onlar için doğuştan gelen bir yetenektir. Naziktirler ve herkesin içindeki iyiyi görmeye çalışırlar, düzenin bozulmaması için ayak uydurmak gerektiğine inanırlar. İçe dönük bir yapıları vardır ancak zaman zaman kendilerini unuturlar ve gerçek duygularını uyumu sağlamak adına görmezden gelebilirler. Sakin, sabırlı ve nazik yapıları dolayısıyla onları kullanmak ve ezmek isteyenlere karşı pençelerini çıkarması gerektiğinde geri adım atmazlar ve herkesi şaşırtacak derece agresifleşebilirler.

Tip 9 Ünlüler: Orhan Gencebay, Toktamış Ateş, İkinci Beyazıt, Ümit Besen, Abdullah Gül, Hakan Şükür, Yıldırım Akbulut, Mustafa Koç, Erhan Afyoncu, Hz. Osman, Ümit Besen.

Tip 1: Mükemmeliyetçiler. Düzenli, prensipli, planlı hareket ederler. Dürüst ve yenilikçidirler her zaman kendilerinden ve çevresinden daha iyisini beklerler. Bu konuda başarılı olan sağlıklı tip 1’ler yüksek kalitede bir hayat yaşarken bu durumu kontrol edemeyen sağlıksızlar içsel bir savaşla boğuşup dururlar. Zaman zaman çevrelerini de rahatsız ederler. Niyetleri iyi olan herkes için ideal düzeni isteyen tip 1’ler kendisi gibi olmayanlar tarafından yanlış anlaşılmaya müsaittir. İş ve öğrencilik hayatında diğer tiplere nazaran oldukça başarılıdırlar. Eleştirel bakış açıları eğer yeterli güce ve öz disipline sahiplerse onlar için büyük faydaya dönüşür.

Tip1 Ünlüler: Türkan Saylan, Kazım Karabekir, M.Akif Ersoy, Ahmet Necdet Sezer, Emre Kongar, Vehbi Koç, Hillary Clinton, Sabih Kanadoğlu, Margaret Thatcher, Noam Chomsky, Kanuni Sultan Süleyman.

Duygusallar: Duygu merkezli kişilik tipleridir.

– Herkes tarafından sevilmek isterler

– Yardımsever ve alçakgönüllüdürler

– İnsanların kendileri hakkında ne düşündüğünü önemserler

– Geçmişte yaşayan bir tarafları vardır.

– Alıngan ve olayları kendi iç dünyasında yorumlayan tiplerdir.

Duygusal Kişilik Tipleri (2-3-4)

Tip 2: Yardımcı İnsan ilişkileri onlar için en önemli olgudur. İhtiyacı olana hiç düşünmeden yardım ederler ancak karşılığında takdir edilmek veya sevgiyle karşılık görmek isterler. Hayır demekte zorlanırlar. Arkadaş canlısı ve aktif kişilerdir. İnsan ilişkilerine ve çevresindekilerin istek ve ihtiyaçlarına çok odaklı oldukları için kendi ihtiyaçlarından taviz verebilirler. Ancak insanlara ne kadar destek olurlarsa kendilerini de o kadar iyi hissederler. En büyük korkuları sevilmemektir.

Tip 2 ünlüler: Prenses Diana, Adile Naşit, Rahibe Teresa, Zerrin Özer, İbrahim Tatlıses, Zeki Alasya, Seren Serengil, Gönül Yazar, Zeki Müren, Mahzun Kırmızıgül, Hande Ataizi, , Erol Büyükburç, Demet Akalın, Yılmaz Morgül.

Prenses Diana sağlıksız tip 2’ye örnektir.

Tip 3: Başaran. Başarı ve dikkat çekme odaklıdırlar. Çevresinin ona hayran kalmasını ve onaylamasını isterler. Çevresi tarafından sevilmek için başarılı biri olmak gerektiğine inanırlar. Sosyal ilişkileri yoğundur ve etrafında genelde çok insan tutmaya çalışırlar bunun sebebi ise ne kadar çok kişiyle iletişimde olurlarsa o kadar toplum tarafından onaylanmış ideal biri olduklarını hissetmek istemeleridir. İdeal ve güzel her şeye sahip olmak isterler. İş, eş ve arkadaş seçimi fayda odaklıdır. Amaçlarına ulaşmak için her şeyi mübah gören sağlıksız 3’ler de vardır. Hırslıdırlar ve kaybetmekten korkarlar. Kendi yetersizliklerinin farkında olmalarına rağmen bunu büyük bir ustalıkla örtme becerileri vardır ve bunun açığa çıkma en büyük çekinceleridir.

Tip 3 Ünlüler: Ali Sabancı, Andrew Lloyd Webber, Andy Warhol, Arnold Schwarzenegger, Bill Clinton, Carl Lewis, Demet Akalın, Demi Moore, Elvis Presley, George Washington, Hülya Avşar, Jane Pauley, Kobe Bryant, Lance Armstrong, Michael Jordan, Oprah Winfrey, Raquel Welch, Sharon Stone, Tansu Çiler, Tom Cruise, Tony Robbins, Yılmaz Erdoğan

Tip 4: Özgünler. Farklı olmak en büyük gayeleridir. Herkes gibi olmak istemezler. Dramatiktirler. Sanatla araları iyidir ve bununla öne çıkmaktan hoşlanırlar. Anlaşılamadıklarını düşünürler, ancak bir yandan da anlaşılmak istemezler. Bu durum onları sanata yöneltir. Karmaşık ruh halleri vardır bazen çok neşeli bazen çok depresif olabilirler. Duyguları konusunda sürekli kendini sorgular ve takıntılı bir yanı vardır. Kendilerini diğerlerinden üstün görmeleri çevresindeki insanlardan soyutlanmasına sebep olabilir.

Tip 4 Ünlüler: Albert Camus, Aysel Gürel, Bob Dylan, Can Dündar, Candan Erçetin, Coco Channel, Edgar Allan Poe, Elif Şafak, Hande Ataizi, Ingmar Bergman, Johnny Deep, Marlon Brando, Miles Davis, Mümin Sekman, Nil Karaibrahimgil, Okan Bayülgen, Orhan Pamuk, Steve Jobs, Tarkan, Teoman, Vincent Van Gogh, Virginia Woolf.

Tarkan tip 4’ün Türkiye’deki en net örneklerinden biridir.

Zihinseller: Analiz merkezli kişilik tipidir.

-İyi birer gözlemcidirler

-Şüphe duymak ve sorgulamaktan kaçınmazlar

-Muhakeme yetileri yüksektir

-Merak eder ve soru sormaktan çekinmezler

-Ülkemizde en az görülen kişilik tipidir.

Zihinsel Kişilik Tipleri (5-6-7)

Tip 5: Gözlemci. Bilgi ve donanım sahibi olmayı güven içinde yaşamanın temel prensibi kabul ederler. Kibirli bir yanları vardır. Objektif ve içe dönüktürler. Zekaları ve dikkatleri keskindir. Dünya için çalışmalar yapmak en büyük istekleridir ve mesleklerini de buna göre şekillendirirler. Etraflarında çok insan bulundurmak istemezler ancak gelişimlerini tamamladıklarında etrafındaki dostlarına sıkı sıkıya bağlı sadık birer arkadaş olurlar. Dünyadan korunmak için bilgi sahibi olmak gerektiğine inandıkları için sahip oldukları bilgileri koruma eğilimindedirler.

Tip 5 Ünlüler: Agatha Christie, Albert Einstein, Alfred Hitchcock, Ali Nesin, Bekir Coşkun, Bill Gates, Carl Gustav Jung, Charles Darwin, Clin Eastwood, David Lynch, Franz Kafka, Friedrich Nietzsche, Isaac Asimov, John Cage, Kaan Kural, Karl Marx, Murat Belge, Sigmund Freud, Stanley Kubrick, Stephen Hawking, Stephen King, Tim Burton, Uğur Dündar, Uğur Mumcu, Umberto Eco, Ursula K. Le Guin

Tip 6: Sadık Şüpheci. Temel bir güven problemleri vardır. Her şeyden içten içe şüphe duyar ve sorgularlar. Soru sormaktan ve eleştirmekten çekinmedikleri için otoriteler tarafından sevilmezler. Doğuştan gelen analiz yetenekleri ve araştırma becerileri vardır. Emin olmadan hiçbir adım atmaz ve her işlerini en ince ayrıntısına kadar planlar. Hafızaları çok kuvvetlidir ve bu durum onlar için bazen yorucu bir hal alır. Güvendiği insan sayısı çok azdır çevresinde çok insan olsa bile gerçek arkadaşları bir elin parmağını geçmez. Hassas bir yanları vardır, kaostan ve kırmaktan hoşlanmazlar bu yüzünden uyumlu olmaya önem verirler. Rahatsız edici derecede kararsızdırlar ve önyargılı olabilirler. Onay almadan adım atmak istemezler.

Tip 6 Ünlüler: Adolf Hitler, Ali Kırca, Bülent Arınç, Devlet Bahçeli, Diane Keaton, Fatih Altaylı, Helen Hunt, Hıncal Uluç, Hulki Cevizoğlu, Julia Roberts, Kemal Kılıçdaroğlu, Malcolm X, Mel Gibson, Robert F. Keneddy, Sultan Abbdülhamid, Tom Hanks, Woody Allen, İsmet İnönü, Deniz Baykal.

Tip 7: Maceracı. Ülkemizde ve dünyada en az görünen kişilik tipleri olarak bilinirler. Hayattan zevk almak için sürekli keşfetmek isterler. Bilgiye açtırlar. Yeni şeyler denemekten çok zevk alırlar. Hayalkırıklığı yaşamaktan depresif ruh hallerinden kaçınırlar. Gelecek konusunda iyimserdirler ve anı yaşamaktan zevk alırlar. Her zihinsel gibi onlar da gözlemcidir. Geç olgunlaşabilme eğilimindedirler. Sıkıldıklarında çekilmez birine dönüşürler. Başkalarının ne düşündüğü çok önemsemezler. Sivri zekaları ve gelişmiş espritüel bir yanlarıı vardır. Bir ortamda muhakkak uygun şaka yapacak alan yaratıp kendilerini belli ederler.

Tip 7 Ünlüler: Cem Yılmaz, Barış Manço, Saba Tümer, Pakize Suda, Evliya Çelebi, Bill Clinton, Sergen Yalçın, Yılmaz Erdoğan, M. Ali Erbil, R. Ozan Kütahyalı, Turgut Özal, Tanju Çolak, Deniz Ülke Arıboğan, Acun Ilıcalı, Erman Toroğlu, Abdurrahman Dilipak, Sakıp Sabancı ,Ali Sabancı, İlber Ortaylı, Ayşe Özyılmazel. Ed Stafford, Bear Grylls.

Dipnot: Her tip’in rahat ve stres anında gittiği başka bir tip vardır bunlar hayatlarındaki seçimleri fazlasıyla etkiler. Ayrıca sizin de yazarın (6w5) olduğu gibi kanadınız olabilir. Kanatlar yalnızca komşu kişiliklerde oluşur. Ör: Tip 2 yalnızca 2w3 veya 2w1 olabilir.

Ennegram

Ennegram

Ennegram

Ennegram

Ennegram

Ennegram

Ennegram

Ennegram

Ennegram

Gülceren Kökce

Merhaba, ben Gülceren. İnsanı ve toplumu kapsayan her meseleyi tahkik ederim. Başlıca sosyoloji, psikoloji, sağlık, sanat ve güzel olan her şey ile ilgilenmekte, bu konularla ilgili bilgi birikimlerimi yazıya dökmekteyim. İyi okumalar dilerim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: