Hukuk Devleti-Polis Devleti Nedir? Farkları Nelerdir?

Devletlerin hukukla olan ilişkisini incelediğimizde karşımıza tıpkı siyah ve beyaz gibi birbirlerinin zıttı olan iki devlet tipi çıkıyor. Bunlardan birisi hukuk devleti; diğeri ise polis devlet. Aralarındaki farklar çok bariz olmakla birlikte, bugün anayasasında hukuk devleti olduğunu iddia eden devletlerin ise bunu sadece yazılı bir metin olarak kullandıklarını görülmekte. Ben günümüz devletleri üzerinden konuşmadan, size gerekli bilgileri verip aranızdan ayrılacağım. Sonunu siz tamamlarsınız.

 Hukuk Devleti Nedir?

 Hukuk devleti, en basit tabirle; bir devletin önceden belirlemiş olduğu hukuk kurallarına uygulamada riayet etmesinden ibarettir. Şayet hukuk devletinde bireyler, gerçekleştirecekleri fiillerin sonuçlarını önceden kestirebilir ve başlarına ne geleceklerini bilirler. Buna ek olarak hukuk devletinde, devleti oluşturan organlar ve vatandaşlar hukukun üstünlüğünü kabul eder ve bu devletlerin yargı organları da yargılamaya konu olan olayı, yargılamanın taraflarını umursamaksızın değerlendirirler. Örneğin Fatih Sultan Mehmet’in bir inşaat işçisiyle olan davasını kaybetmesi ve bunun sonucunda kadının(eski dönemde hakim) koskoca padişahın kolunun kesilmesine hükmetmesi, Fatih döneminde Osmanlı’nın şer-i hukuk bakımından bir hukuk devleti olduğunun göstergesidir.

Bir başka örnek olarak, Sunay Akın’ın ağzından Berlin’de hakimler var hikayesini dinleyelim;

Hukuk’un üstünlüğünü anlatan bir video. Berlin’de Hakimler Var

Polis Devlet Nedir?

 Polis devlet, adı dolayısıyla sık sık karıştırılmasıyla birlikte, devletin polis gücünü kullanarak vatandaşlarını koruma altına aldığı bir devlet demek değildir. Bu şekilde kolluk kuvvetlerinin gücünü kullanarak vatandaşlarını hukuka uygun şekilde koruyan bir devlet, iyi bir hukuk devleti örneği teşkil edecektir. Doğru anlamda polis devlet ise; genellikle 17. Ve 18. yüzyıllarda benimsenmiş bir devlet anlayışı olup; devlet organlarının hukukla bağlayıcılığının bulunmadığı, soruşturmaların ve yargılamaların hukuka uygun ve şeffaf bir şekilde yürütülmediği, hukuk kurallarının pratikte pek fazla uygulanmadığı ve bu kuralların kişiden kişiye değişebildiği, sert bir devlet yapısıdır. Nazi Almanyası, bu tarz bir devlete verilecek en iyi örnek olarak gösterilebilir.

 Hukuk Devleti ile Polis Devletinin Farkları Nelerdir ?

 Hukuk devleti ile polis devleti arasındaki temel farkın, devletin hukuk kurallarına riayet etmesi olduğu aşikar. Ancak bu durum bir takım farklılıkları da peşinden getiriyor;

a) Hukuk devleti vatandaşı, işleyeceği suçun sonucunu önceden kestirebilir. Örneğin hırsızlık yapan kişi 5 yıl hapis cezası ile cezalandırılacaksa; bu kişinin kimliği, tanıdığı, dayısı fark etmeksizin 5 yıllık hapis cezası değişmez, kişi suçu işlerken bu cezayı da bilir ve göze alır. Polis devleti vatandaşı ise, işleyeceği bir fiilin sonucunda başına ne geleceğini önceden kestiremez, polis devlette hırsızlığın cezası 5 yıl da olsa; o hırsızın devletle uygun siyasi görüşlerinin bulunması, devlet yönetiminden birilerinin arkadaşı, akrabası olması vb. durumlarda kişi 5 yıldan daha az ceza alır veya hiç ceza almaz.

b) Hukuk devletinde soruşturma ve yargılama evreleri şeffaflıkla yürütülür ve ceza hukukunun temelini oluşturan “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi gereği bir kimsenin suçlu olduğu tam olarak ispatlanmadan suçlu kabul edilmesi mümkün olmaz. Polis devlette ise soruşturma ve yargılamalar şeffaf bir şekilde ilerlemez, sanık hakkında bulunan ufak bir ipucu onun cezalandırılması için yeterli kabul edilerek, kişi bir anda cezalandırılabilir. Bu durum, suçsuz insanların da cezalandırılarak adaletsiz yargılamalar yapılmasını meydana getirir.

c) Hukuk devletinde yönetim organlarının vermiş oldukları kararlar yargı denetimine tabi olup, hukuka uygun şekilde eleştirilmeye ve bozulmaya müsaittir. Polis devletinde ise devlet organlarının kararları yargı mekanizmaları tarafından denetlenmez.

d) Hukuk devleti vatandaşı, devlete karşı yargı tarafından korunur. Polis devletin vatandaşı ise devlete karşı gelemez, devletin verdiği kararlara karşı herhangi bir oluşum tarafından da korunmaz.

İlginizi çekebilecek bir başka yazı => Otoriter Çin

Emre Yıldırım

Herkese selamlar ben Emre YILDIRIM. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunuyum, 23 yaşındayım ve hala İstanbul'da avukatlık yapmaktayım. Aynı zamanda İstanbul Üniversitesi Uluslararası Ticaret ve Lojistik Yönetimi öğrencisiyim. Bazı şeyleri içimde tutunca başım ağrıyor, ben de hayatta kalmak adına sizlere yazıyorum...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: